|
1939 yılında başlayan ve tüm dünyayı kasıp kavuran II. Dünya Savaşı, toplumsal hayatı olduğu kadar kadın modasını da etkilemişti. 1930’lu yılların refah dönemini yansıtan büyük şapkalar, boncuklu, dantelli elbiselerin yerini, düz kesimli sade tayyörler ve kadınlar için yeni üretilen fötr şapkalar almıştı. Savaşa giden erkeklerin yerine iş hayatına atılan kadınlar için moda, adeta yeni yeni rüştlerini ispat ettikleri bu yeni arenada onların da var olduklarını ispatlayan görsel birer araç halini almıştı. Topukları alçalan ayakkabıları, boyları kısalan etekleri ile modern hayatın hızlı ve hareketli dünyasına ayak uydurmaya çalışan kadınları bu geniş vatkalı görkemli erkek ceketleri adeta ruhen destekliyordu. Böyle maskülen bir modayı severek uygulayan kadınlar için neredeyse bir eskiye dönüş olan Dior’un 1947 bahar kreasyonuna manidar bir şekilde ise “New Look-Yeni Görünüş” adı verilmişti. Korse destekli bele oturan kabarık etekleri, büyük boy şapkaları, yüksek ökçeli ayakkabıları, çiçek ve bahar dalları ile bezenmiş kumaş desenleri ile göz kamaştıran bu domestik görünüm adeta kadınlara “yuvalarına dönme” çağrısı yapıyordu. Savaşta gösterdikleri yardımlardan dolayı onlara müteşekkir olan dünya, tekrar “erkeklerin dünyası” olma yolunda ilerliyordu. Dior’un yeni görünümünde yer alan diğer bir parça ise günümüzde dahi önemini ve etkinliğini koruyan dünyanın en basit tasarımlarından biriydi. “Kalem etek” olarak tanımladığımız dümdüz bir boru şeklindeki etek kesimi, dönemin toplumsal ve ahlaki kuralları doğrultusunda dizin biraz altında bitiyordu. “New Look”un diğer parçaları gibi kadınları eve dönmeye çağırmak yerine, toplumsal hayatta hala kalabilecekleri mesajını veren kalem etek, daha sonraki yılların ideal “çalışan kadın kıyafeti” olarak, hem işlevselliği hem de feminen görüntüyü bir arada barındıran popüler bir tasarım olarak günümüze kadar gelecektir.
Leigh vs. Kelly
Geçtiğimiz Cuma günü vizyona giren “Hitchcock”u izlerken gözüme çarpan en önemli moda detayı söz konusu kalem etekler oldu. Seri katil Ed Gein’in hunharca işlediği cinayetlerden esinlenerek bir başyapıt olan “Psycho-Sapık”ı filme alan Alfred Hitchcock’un hayatından yaklaşık bir yıllık bir dönemin perdeye uyarlandığı yapımda kalem eteğin görevi 1950’lerin modasını yansıtmaktan öte bir anlam taşıyormuş gibi geldi bana. Adı Dior’un “New Look”u ile bütünleşen yıldız Grace Kelly, 1956 yılında Avrupa’nın küçük ama zengin ülkesi Monaco’nun prensi Rainer ile evlenerek Hollywood’u terk etmişti. Her başrol oyuncusu “soğuk sarışın” ile “aşk-nefret” ilişkisi yaşadığı bilinen Hitchcock için ilham perisini kaybetmek pek de kolay olmamıştı. Üstüne üstlük 1958 yılında “Vertigo”da çalıştığı Kim Novak’tan memnun kalmamıştı. 1959 yılında “North by Northwest”te oynattığı Eva Marie Saint’ten emin olmak içinse onu karşılaştırabileceği yeni bir sarışın aramaktaydı. Ünlü aktör Tony Curtis’in güzel eşi Jennifer Leigh, Hitchcock için yeni bir keşifti. Otuzlu yaşlarında, kendi ayakları üzerinde durabilen bir sekreter olan Marion Crane’in aşık olduğu erkek ile yeni bir hayat kurmak pahasına işyerinden 40.000 dolar çalması ile başlayan hikayede; gözü pek, erkekler dünyasında var olan bir kadını canlandıran Leigh’in karakterini efsanevi kostüm tasarımcısı Edith Head ile yaratan Hitchcock için kalem etek biçilmiş kaftandı. Leigh’in Marion rolündeki görece maskülen, görece cesur kıyafetleri aslında Grace Kelly’nin domestik ve kırılgan
“New Look”unun sona erdiğini de izleyicilere ispatlar nitelikteydi. Tüm dünyada bir kırılma süreci olarak adlandırabileceğimiz 1960’ların başlangıcında, Hollywood stüdyolarının en ünlü yönetmenlerinden Hitchcock, kendi filmini bağımsız olarak finanse ederken artık televizyonun yükselişi ve yeni sanatsal arzuların ağır basması ile birlikte bir dönüşüme giren stüdyo sistemine savaş açmış ve herkesi şaşırtmıştı. “Psycho-Sapık”ın elde ettiği gişe başarısı da aslında Amerika’da sinema dünyasında bazı taşların yerinden oynadığına bir işaretti. Janet Leigh’in kalem etekleri, tüvit ceketleri ise kendine güvenli yeni bir kadın tipinin; tüm cicili bicili “yeni görünüm” kıyafetlere rağmen eve dönmeye niyeti olmadığına, erkeklerin dünyasında daha da çok yer alacağına dair birer işaret olarak karşımıza çıkmaktaydı. » Hitchcock film sayfası |
