Sessizliğin gürültüsü: Antonioni

Geçtiğimiz haftalarda Pera Film ve İtalyan Kültür Merkezi işbirliğiyle başlayan ‘Sessizliğin Gürültüsü’ başlıklı etkinlik kapsamında Pera Müzesi’nde İtalyan yönetmen Michelangelo Antonioni’nin filmografisinden bir seçki gösteriliyor. Seçki, yönetmenin yedi uzun metrajlı filminin yanı sıra 40’lı yıllardaki ilk çalışmalarının da aralarında yer aldığı kısa filmlerini içeriyor. Gösterimler ay sonuna kadar devam ederken, filmleri izlemekte olanlar veya önümüzdeki günlerde izleyecek olanlar için Antonioni üzerine birkaç söz sarf etmekte yarar var.

Film eleştirmenliği ve yönetmen yardımcılığıyla adım attığı kariyerinde Antonioni’nin ilk kısa filmi Po Vadisi’nin İnsanları, doğa-insan ilişkisini aktarırken ilerleyen yıllarda onun markası haline gelecek olan dingin üslubunun da ilk sinyallerini verir. Bir Aşkın Öyküsü filmiyle, o da tıpkı Federico Fellini ve Carlo Lizzani’nin aralarında bulunduğu bir grup genç yönetmen gibi, 50’li yıllarda uzun metraja geçiş yapar. Ancak Antonioni’yi hem dünya sinemasında ünlendiren hem de Yeni İtalyan Sineması’nın ustaları arasına taşıyan filmi Macera olur. Tatlı Hayat’ın yeri, çağdaşı Fellini’nin filmografisinde nereye işaret ediyorsa Antonioni’nin Macera’sı için de aynı şey söz konusudur. Ancak bir farkla… Gözlemlediği toplumsal dönüşümü canlı, gürültülü, bol müzikli tonda aktarmayı seven Fellini’nin aksine, Antonioni’nin filmi geniş açı uzun çekimlerle, durağanlıkla ve yalnızlığa sürüklenişle yüklüdür. Ardından çektiği Gece ve Batan Güneş filmleriyle ‘yalnızlık üçlemesi’ tamamlanır; Monica Vitti’nin istikrarlı oyunculuğuyla anımsanır. Antonioni, bir süre sonra kamerasını Cinayeti Gördüm filmiyle Londra’ya, Zabriskie Noktası ile 60’ların Amerika portresine çevirir. Bir Kadının Tanımlanması gibi son dönem filmlerinde kadınlara odaklanan anlatısı ağırlık kazanır.

Antonioni’ye hızla yöneltilen bu bakış içinde andığım filmleri hali hazırda devam eden etkinlik kapsamında izlemek mümkün. ‘Sessizliğin Gürültüsü’; sessizliğin gürültü, durağanlığın ise aksiyon kadar etkili olduğu bir sinemasal üsluba tanıklık etmek için iyi bir fırsat sunuyor.