|
Sinema yazarı Mesut Kara’nın kısa bir süre önce Agora Kitaplığı’ndan çıkan kitabı Sinema ve 12 Eylül, Türk sinemasının 12 Eylül askeri darbesiyle olan hesaplaşmasını ele alıyor. Kitabın girişinde 12 Eylül’ün bıraktığı ağır bilançoyu özetleyen Kara, dönemin karanlığının günümüzde de kesintisiz devam ettiğini belirtiyor. Türkiye toplumsal belleği açısından darbe döneminin bıraktığı travmatik etkinin farkında olan yazar, dönemi bir yıkım süreci olarak nitelerken, eski geri dönülemeyecek şekilde yok edilmiş ve yerine yeni dünya düzeninin dayattığı yükselen değerler empoze edilmiştir. Bahse konu bu yeni değerlerin neoliberal ekonomi politikalarının uygulamaya soktuğu rekabetçi ve bireyci değerler olduğu, depolitize edilen toplumun tüketim olgusu ve sahte refah duygusunun pompalanmasıyla yüz yüze bırakıldığı aşikardır.
Türk sinemasının 12 Eylül’le olan yüzleşmesini; “sinemanın gündeminde olan fakat hep sonraki yıllara ertelenen bir durum olarak” yer aldığını belirten Kara, toplumun tüm üyeleri gibi sinemacıların da bir bastırılmışlık, kıstırılmışlık ve boğulma hali içinde olduklarını, bu sebeple duygu ve düşüncelerini bastırmak zorunda kaldıklarını belirtiyor. Sadece bu bastırılmışlık hali değil Yeşilçam sinemasının, yeni ekonomi-politik süreçte üretim ilişkileri ve biçiminin değişmiş olması ve televizyonun yaygınlaşmasıyla birlikte girdiği yapısal üretim krizinin, film üretim sürecini olumsuz yönde etkilediğini söylüyor.
Sonuç olarak 12 Eylül filmleri başlığı altında toplanabilecek filmler, bütün olarak bakıldığında, bir yenilgiler tarihidir, seyircide anlatılana tepki oluşturmak dışında, yaşanan felaketin boyutlarını algılamasını sağlamadığı gibi, hesaplaşma dürtüsü, yaratılan yeni durumdan kurtulma, dönüştürme duygusu yaratmaz. Bir mücadele çağrısı yoktur bu filmlerde ve esasında 12 Eylül’le bir hesaplaşma (da) yoktur. Bir iki film dışında 12 Eylül yenilmiş, yalnızlaşmış kahramanlara silikleştirilmiş bir arka plan, yalnızca bir fondur.
Kara’nın genel kanısı, Türk sinemasının 12 Eylül’le gerçek bir yüzleşme yapamadığı yönündedir. |
