|
Devir, folklorik ve kültürel antropolojik okumalara açık kıymetli bir belge-kurmaca film.
Derviş Zaim, Türk sinemasının alt metni kuvvetli yönetmenlerinden. Hem politik, hem gerçeküstü ve simgesel olabilen entelektüel yanı güçlü biri. Filmlerinin biçimine geleneksel sanatları ve mitolojik anlatıları, içerikle uyumlu bir şekilde yedirebiliyor. Bu sayede oldukça özgün bir anlatı dili yakalayabiliyor. Okunması için biraz gayret ve donanım isteyen bir film üslubu tutturuyor. Bunları popüler ve ticari olmaya heves etmeden, meselesini zengin bir sinemasal anlatımla sunarak yapıyor. Son filmi Devir, bu bağlamda aynı çizgiyi tekrar eden bir yapım.
Devir, belge-kurmaca olarak niteleyebileceğimiz bir film. Geneline bir belgesel havası hâkim, bunun yanı sıra içinde kurmacayı da barındırıyor. Ana karakter olarak üç yöre insanının etrafında gelişen bir öykünün yanı sıra, yöreyi ve köylüleri anlatmasıyla bir belgesel niteliği taşıyor. Köyde yüzyıllar boyu sürdüğünü anladığımız doğayla barışık, geleneksel yaşamı görüyoruz. Modernitenin getirdiği teknoloji, köylülerin geleneksel yaşamını bozmamış ancak moderniteyle koşut kapitalizm, bu yaşamı tehdit etmek için tetikte. Köylülerin, koyunlarını boyamak için kullandıkları kırmızı kayaların olduğu herkesin ortak kullanımına açık alan, ondan kâr elde etmek isteyen sermayenin tehdidi altında. Sermayenin bu bölgeye yerleşmesi ve doğal alanları mülkiyetine geçirmesi, bu otantik ve geleneksel hayatın devamlılığını kesintiye uğratabilecek bir tehdit.
Bunun yanı sıra modernite ve geleneksel yaşamın insanları da farklı; maden şirketinin mühendisi küçük burjuva zevkleri olan, avcılığa meraklı, doğadaki geyikleri avlayabilecek bir beyaz yakalı. Yaşadığı alanı kendi zevkleri uğruna yok etmeye meyilli, içinde olduğu ekonomik yapının ürettiği bir insan tipi. Çoban Ali ise onun tezatı bir mizaca sahip, yaşadığı ortamda doğaya ve canlılara saygılı, onları yok etmeye değil birlikte yaşamaya meyilli. Kapitalist hayat anlayışından ve bireyci küçük burjuva zevklerinden uzak. Çalışmaya gittiği İstanbul’a uyum sağlayamaması, geleneksel yaşam kültürünün endüstriyel şehir kültürüyle uyuşmaması, değerlerinin bu yapıyla örtüşmemesi yüzünden. » Devir film sayfası |
