|
Salinger hakkında merak ettiğiniz her şey bu belgeselde
Dünya çapında yaklaşık 100 milyon insanın okuduğu tahmin edilen “The Catcher in the Rye-Çavdar Tarlasında Çocuklar”ın(1951) yazarı Jerome David Salinger’ı (1919-2010) konu alan “Salinger” adlı belgesel 10 yıllık emek ve iki milyon dolarlık bütçeyle gerçekleştirildi…Belgesel için inanılmaz bir detektiflik çalışmasıyla Salinger ile gizli kalmış her tür bilgi,belge,anekdot, anı kırıntısına ulaşılmaya çalışıldı.
Bu seçkin belgesel ne yazık ki OSCAR adaylığı elde edemedi…“Salinger” belgeselinin OSCAR adaylığı elde edememesi, 1983’te İtalya’nın 56. OSCAR ödülleri aday adayı olarak seçilen ve Los Angeles’taki seçmelere yollanan Federico Fellini’nin “And the Ship Sails On-E la nave va-…Ve Gemi Gidiyor!” adlı filminin Oscar adaylığı kazanamaması gibi OSCAR tarihinin en büyük skandalları arasında şimdiden yerini aldı.
Bugüne kadar yaklaşık 70 milyon adet kitabı satılan ve 1961’de Time Dergisine de kapak olan Jerome David Salinger 91 yıllık yaşamının 45 yılı boyunca yazdığı eserleri yayınlamadı…Bu eserlerin önümüzdeki yedi yıl içerisinde kitapseverlere sunulması planlanıyor.
“Shaft-Korkusuz”, “Armageddon”, “Savages-Vahşiler”,“Avatar 4”(2018) gibi filmlerin senaryo yazarı Shane Salerno “Salinger” adlı belgeselin yönetmeni, senaryo yazarı , yapımcısı; kısaca her şeyi…Salerno senaryolarından elde ettiği parayı belgeseline aktarmış.
Salerno başlangıçta üç OSCAR ödüllü oyuncu Daniel Day - Lewis’in baş rolünde olacağı “A Beautiful Mind-Akıl Oyunları” tarzında bir sinema filmi elde etmek için yola çıkmış.Ancak yolun başında kararını değiştirerek rotasını belgesele çevirmiş.
Belgesel Salinger’ın 1965’ten sonra (45 yıl boyunca) yazmaya devam etmesine rağmen yazdıklarını okurlarıyla paylaşmamasına ve film yıldızı Greta Garbo, yönetmen Stanley Kubrick ile işadamı, girişimci, pilot Howard Hughes gibi gözlerden uzak yaşam sürmek (hayranlarından saklanmak) için gösterdiği inanılmaz çabaya odaklanıyor.
Belgeselde Salinger’ın 1944 ve 1945 yıllarında travma geçirmesine yol açan, Normandiya Çıkartmasından Nazi Almanyasının merkezine kadar yaptığı yolculuğun (İkinci Dünya Savaşı cehennemindeki tanıklıklarının) tüm yaşamını değiştirmesi de konu ediliyor. Salinger savaştan çok yıllar sonra bile yanan,yanmakta olan insan etinin feci kokusunu burnundan atamadığını söylemişti. Normandiya Çıkartması, Ardennes’lerdeki Nazi karşı saldırısı, Dachau Toplama ve İmha Kampında gördükleri Salinger’ın akıl sağlığını bozmuş ve bir süre hastahanede yatmasına neden olmuş…
Bilindiği gibi Nobel ve Pulitzer ödüllerini kazanmış Ernest Hemingway’in savaş muhabiri olan üçüncü karısı (1940-1945 arasında evliydiler) Martha Gellhorn da(1908-1998) Almanların Dachau toplama kampında işlediği insanlık suçlarını gördükten sonra büyük bir travma geçirmişti… Normandiya çıkartmasına ve Fransa’nın Alman işgalinden kurtarılmasına tanık olan yönetmen ve senaryo yazarı Samuel Fuller da (1912-1997) orada gördüklerini Türkiye sinemalarında “Ölüme Koşanlar” adıyla gösterilen “The Big Red One” adlı filmine aktarmıştı; 1980’de tüm dünyada ne yazık ki 49 dakikası kesilerek gösterime sunulan film tam uzunluğuna (2 saat 42 dakika) 2004’te kavuşabilecekti ve bu haliyle gösterime sunulduğunu yaratıcısı Samuel Fuller göremeyecekti.
Jerome David Salinger İkinci Dünya Savaşı öncesinde 1936’da Nobel edebiyat ödülünü kazanan Eugene O’Neill’in kızı Oona’yla sevgiliymiş.Bir ara Orson Welles’le de flört eden Oona O’Neill, Jerome David Salinger’ı Charles Chaplin için terk etmiş. Salinger bunun üzerine Oona’ya çok ağır hakaretler içeren bir mektup göndermiş.Oona ve Chaplin 1943’te evlenip, 1944-1962 arasında sekiz çocuk yapmışlar.
Belgesel de başka neler var?
*Salinger İkinci Dünya Savaşı öncesinde yazdıklarını fena halde küçümsüyordu.
*Güzel genç kadınlara aşırı düşkünlüğü vardı.İşgal altındaki Almanya’dan yasadışı olarak çıkardığı bir Nazi kadınla (Gestapo’da görev almış Sylvia Welter) 1945’te evlendi, bu evlilik 1947’de sona erdi.
* Jerome David Salinger,fotoğrafçı-yönetmen ve senaryo yazarı Stanley Kubrick gibi bir kontrol manyağıydı.
*Yarattığı Glass Ailesi Jerome David Salinger için çok değerliydi.
*”Çanlar Kimin İçin Çalıyor?” ve “Silahlara Veda”nın yazarı Ernest Hemingway’le Jerome David Salinger, Amerikalılar ve İngilizler tarafından Nazi işgalinden kurtarılan 1944’ün Paris’inde güzel bir dostluk kurdu.
*Jerome David Salinger’ın 1965’ten sonra okurlarıyla paylaşmadığı eserleri için vasiyetinde mirasçılarına nasıl bir talimat verdiği bilinmiyor. Kafka gibi imha edilsin talimatı vermiş olabilir.
Belgesel de Salinger hakkında görüşlerine başvurulanlar:
*”The Bonfire of the Vanities” adlı romanı klasikler arasına alınan Tom Wolfe.
*Atlantiği uçağıyla geçen ilk pilot olan ve bebeği fidye için kaçırılarak öldürülen Charles Lindbergh biyografisiyle hayranlık uyandıran, büyük övgüler alan yazar A. Scott Berg.
*20. yüzyılın en önemli Amerikan yazarlarından, “Abraham Lincoln” adlı romanın yazarı Gore Vidal.
*Yine 20. ve 21. yüzyılın en önemli ve en değerli romancılarından, “Ragtime”ın yazarı E. L. Doctorow.
*”Chinatown-Çin Mahallesi” adlı başyapıtın senaryo yazarı Robert Towne…Towne “Çin Mahallesi”yle OSCAR kazandı; “The Last Detail”, “Shampoo-Sosyete Kuaförü” ve “Greystoke: The Legend of Tarzan,Lord of the Apes-Tarzan: Asil ve Vahşi”deki senaryolarıyla da OSCAR adaylığı elde etti.
*Sekiz kez Altın Küre adaylığı elde eden, “The West Wing-Batı Kanadı”yla Altın Küre kazanan ve yönetmen Francis Ford Coppola’nın Joseph Conrad’ın ölümsüz romanı “Heart of Darkness-Karanlığın Yüreği”ni Viet-Nam savaşına uyarladığı “Apocalypse Now-Kıyamet”in baş oyuncularından Martin Sheen.
*”Primal Fear-İlk Korku” ve “American History X-Geçmişin Gölgesinde”yle iki kez OSCAR adayı Edward Norton.
*”High Fidelity-Sensiz Olmaz”la Altın Küre adayı olan John Cusack.
*”Walk Hard: The Dewey Cox Story” filminin özgün şarkısı “Walk Hard”la Altın Küre ödülüne aday gösterilen Judd Apatow.
*”Taxi” televizyon dizisindeki rolüyle Altın Küre kazanan ve “Erin Brockovich-Tatlı Bela” adlı sinema filminin yapımcısı olarak OSCAR ödülüne adaylık elde eden Danny DeVito.
*Türkiye sinemalarında beyazperde uyarlaması “Çılgınlar Kraliçesi” adıyla 1963’te gösterilen “Breakfast at Tiffany’s” romanının yazarı Truman Capote rolünde olduğu “Capote” adlı filmle Altın Küre & OSCAR kazanan ve 46 yaşında çok erken bir vedada bulunan Philip Seymour Hoffman.
Not: Yazılarımda filmlerin Türkiye sinemalarında gösterildiği isimlere yer vermekteyim ; eğer adı geçen film ülkemiz sinemalarında gösterilmediyse o yapıma Türkiye medyasında konulan Türkçe ada ulaşmaya çalışıyorum.
|
