|
*İkisini de Mel Brooks’un yönettiği “Blazing Saddles-Gümüş Eyerler” ve “Young Frankenstein-Genç Frankenştayn” Kuzey Amerika (ABD-Kanada) sinemalarında kırk yıl önce yaklaşık 210 milyon dolar (bugünün 900 milyon dolarının üzerinde) hasılat elde etmişti.
*1974’ün 1 ve 3 numaralı gişe rekortmeni filmlerinin yönetmeni ve senaryo yazarlarından biri Mel Brooks’tu.
*ABD Ulusal Film Arşivi, yönetmen Mel Brooks’un 1974’te gişe rekorları kıran filmleri “Blazing Saddles-Gümüş Eyerler” ve “Young Frankenstein-Genç Frankenştayn”ı koruma altına almıştır.
*“The Producers-Yapımcılar”la (1967) senaryo yazarı dalında OSCAR ödülünü kazanan Mel Brooks 2003’te tüm kariyerinden dolayı Amerikan Senaryo Yazarları Birliği’nin Laurel Ödülü’ne, 2013’teyse Amerikan Film Enstitüsü’nün 41. Yaşam Boyu Başarı Ödülü’ne layık bulunmuştur.
*“Silent Movie-Deli Dolu”, “High Anxiety-Yükseklik Korkusu”, “Life Stinks-Kokuşmuş Hayat”, “Dracula: Dead and Loving It-Dracula: Ölü ve Mutlu” adlı filmleriyle Türkiye’de tanınan Mel Brooks beyazperdede güldürü türüne hayat öpücüğü vermiş ve tüm dünya mizahına silinmez bir şekilde damgasını vurmuştur.
*1974’ün en başarılı oyuncularından biri, “Blazing Saddles-Gümüş Eyerler”le OSCAR’a , “Young Frankenstein-Genç Frankenştayn”laysa Altın Küre’ye adaylık elde eden Madeline Kahn (1942-1999) olmuştur.
40 yıl öncenin (1974’ün) Hollywood’unda manzara (genel görünüm) şöyleydi: iki dev bütçeli, üstün yapım felaket filmiyle (“Towering Inferno-Yangın Kulesi” & “Earthquake-Zelzele”) ile iki düşük bütçeli güldürü filmi (“Blazing Saddles-Gümüş Eyerler” & “Young Frankenstein-Genç Frankenştayn”) kapışmış /çarpışmış, bu dört film tüm rakiplerini alt ederek o yılın en çok hasılat elde eden ilk dört filmi olmuştu.
İlk dört film şöyle sıralanmıştı:
1 numara: “The Producers-Yapımcılar”la (1967) senaryo yazarı dalında OSCAR ödülünü kazanan, 2003’te tüm kariyerinden dolayı Amerikan Senaryo Yazarları Birliği’nin Laurel Ödülü’ne, 2013’teyse Amerikan Film Enstitüsü’nün 41. Yaşam Boyu Başarı Ödülü’ne layık bulunan Mel Brooks’un yönettiği “Blazing Saddles” oldu…
Kıbrıs Barış Harekatı’ndan sonra 1970’lerin sonuna kadar Türkiye’ye uygulanan Amerikan ürünleri ambargosu kapsamında Türkiye sinemalarında gösterilmeyen “Blazing Saddles” televizyonlarımızda “Gümüş Eyerler” adını almıştı.
“Gümüş Eyerler”in yapım bütçesi 2 milyon 600 bin dolardı ve sadece Kuzey Amerika (ABD-Kanada) hasılatı 119 milyon 601 bin dolardı; bu hasılatın bugünkü karşılığı: 528 milyon dolar.
“Gümüş Eyerler”, beş senaryo yazarına (Mel Brooks, Norman Steinberg, Andrew Bergman, Richard Pryor ve Alan Uger ) Amerikan Senaryo Yazarları Birliği Ödülü’nü kazandıracaktı.
“Gümüş Eyerler”, 2006’da ABD Ulusal Film Arşivi’nde koruma altına alındı.
“Gümüş Eyerler”, üç dalda OSCAR adaylığı elde etti; oyuncusu Madeline Kahn, kurgusu ve sözlerini Mel Brooks’un yazdığı “Blazing Saddles” adlı özgün film şarkısıyla.
“Gümüş Eyerler”, BAFTA (İngiliz Film Akademisi) ödüllerinde de senaryo ve en çok umut veren yeni oyuncu (Cleavon Little) dallarında adaylık etti.
2 numara: “San Fransisco” (1936), “A Night to Remember-Unutulmaz Gece: Titanik” (1958) , “Krakatoa: East of Java- Krakatoa: Büyük Macera” (1969), “The Poseidon Adventure-Poseidon Macerası” (1972) ve “Earthquake-Zelzele”yle (1974) birlikte o güne kadar çevrilmiş en etkileyici felaket filmlerinden biri olan “Towering Inferno-Yangın Kulesi”ydi.
“Yangın Kulesi”nin yapım bütçesi 14 milyon 265 bin dolardı; bu da “Gümüş Eyerler”in yaklaşık altı katı büyüklüğündeydi.
Baş roldeki Steve McQuenn “Yangın Kulesi”nden birbuçuk milyon dolar ücret + hasılattan yüzde 10 pay aldı.
Bir diğer baş roldeki Paul Newman “Yangın Kulesi”nden bir milyon dolar ücret + hasılattan yüzde 10 pay aldı.
Bir diğer baş roldeki William Holden “Yangın Kulesi”nden 750 bin dolar ücret aldı.
Türkiye sinemalarına Şubat 1980’de gelebilen “Yangın Kulesi”nin sadece Kuzey Amerika (ABD-Kanada) hasılatı 116 milyon dolardı; bu hasılatın bugünkü karşılığı: 512 buçuk milyon dolar.
Yangın önleyici güvenlik bütçesi kısılarak gökdelen maliyetlerinin düşürülmesinin (ihmallerin) nelere yol açabileceğini konu alan “Yangın Kulesi”nin senaryosu, Brezilya’nın Sao Paulo kentindeki Andraus binasında 24 Şubat 1972’de ve yine Sao Paulo’daki Joelma binasında 1 Şubat 1974’te çıkan iki yangının esin kaynağı olduğu iki ayrı romandan ( “The Tower”; 1973; yazan: Richard Martin Stern & “The Glass Inferno”; 1974; yazanlar: Thomas N. Scortia ve Frank M. Robinson ) beyazperdeye uyarlanmıştı.
“Yangın Kulesi” üç OSCAR (görüntü yönetmeni, kurgu ve özgün film şarkısı dallarında) ve iki Altın Küre ödülü kazanacaktı…
Altın Küre ödüllerinde “Yangın Kulesi”yle Fred Astaire yardımcı erkek oyuncu, Susan Flannery ise en çok umut veren yeni kadın oyuncu ödülünün sahibi oldu.
BAFTA (İngiliz Film Akademisi) ödüllerindeyse “Yangın Kulesi” özgün müzik ve yardımcı erkek oyuncu (Fred Astaire) dallarında ödüllendirildi.
“Yangın Kulesi”, yılın en iyi filmi, yardımcı erkek oyuncusu (Fred Astaire) , sanat yönetmeni, sesi ve özgün müziği dallarında da OSCAR adaylığı elde edecekti.
“Yangın Kulesi”, yardımcı kadın oyuncu (Jennifer Jones), senaryo ve şarkı dallarında da Altın Küre adayıydı.
“Yangın Kulesi”, BAFTA (İngiliz Film Akademisi) ödüllerindeyse görüntü yönetmeni ve sanat yönetmeni dallarında adaylığa ulaşmıştı.
3 numara: Türkiye sinemalarında gösterilmeyen “Young Frankenstein-Genç Frankenştayn”dı…Yönetmeniyse “Blazing Saddles-Gümüş Eyerler”le zirveye yerleşen Mel Brooks’tu.Üstelik “Genç Frankenştayn” siyah beyazdı!
Mel Brooks’un kurduğu film yapım şirketi Brooksfilms’in siyah beyaz filmi “The Elephant Man-Film Adam”da (1980) 5 milyon dolarlık küçük bütçesiyle sadece Kuzey Amerika (ABD-Kanada) sinemalarında 26 milyon dolarlık bir hasılata ve sekiz OSCAR, dört Altın Küre, yedi BAFTA (İngiliz Film Akademisi) ödülü adaylığıyla üç BAFTA ödülüne ulaşacaktı…”Fil Adam” 1862 ile 1890 arasında İngiltere’de yaşamış talihsiz Joseph Carey Merrick’in öyküsünü beyazperdeye taşımıştı…
Hollywood’un kurucu babaları ve tüm önde gidenleri gibi Rusya’dan ABD’ye göç eden atalara sahip Mel Brooks Aralık 1980’de “Deli Dolu” adıyla Türkiye sinemalarına ulaşan “Silent Movie”deyse (1976) filmin özgün adında vaad edildiği gibi “Sessiz Film” gerçekleştirecekti!..”Deli Dolu”nun tek diyaloğunu efsanevi pandomim (mim) ustası Marcel Marceau (1923-2007 arasında yaşayan Yahudi asıllı Marceau’nun babası Auschwitz Toplu İmha Kampı’nda öldürülmüştü)
İki milyon sekiz yüz bin dolara malolan “Genç Frankenştayn”ın sadece Kuzey Amerika (ABD-Kanada) hasılatı 86 milyon 273 bin dolardı; bu hasılatın bugünkü karşılığı: 381 milyon dolar.
Böylece ikisini de Mel Brooks’un yönettiği “Blazing Saddles-Gümüş Eyerler” ve “Young Frankenstein-Genç Frankenştayn” Kuzey Amerika sinemalarında kırk yıl önce yaklaşık 210 milyon dolar (bugünün 900 milyon dolarının üzerinde) bir hasılat elde etmiş oldu.
“Genç Frankenştayn”, 2003’te ABD Ulusal Film Arşivi’nde koruma altına alındı.
“Genç Frankenştayn”, iki senaryo yazarına (Gene Wilder ile Mel Brooks) Amerikan Senaryo Yazarları Birliği Ödülü’ne adaylık kazandıracaktı.
“Genç Frankenştayn”, senaryosuyla ve sesiyle OSCAR adaylığına da ulaştı.
“Genç Frankenştayn”, oyuncuları Madeline Kahn ile Cloris Leachman’a Altın Küre adaylığı getirecekti.
4 numara: Türkiye sinemalarına Ekim 1980’de gelebilen “Earthquake-Zelzele” (1974) yedi milyon dolara maloldu; sadece Kuzey Amerika (ABD-Kanada) hasılatı 79 milyon 666 bin dolardı; bu hasılatın bugünkü karşılığı: 351 milyon dolar.
“Zelzele” ses ve görüntü efektleri OSCAR’larını elde etti; görüntü yönetmeni, sanat yönetmeni ve kurgu dallarında da OSCAR adaylığına ulaştı.
“Zelzele”, yılın en iyi dram filmi ve özgün müziği dallarında Altın Küre’ye, en iyi sesi dalındaysa BAFTA (İngiliz Film Akademisi) ödülüne aday gösterilmişti.
Birinci not: Mel Brooks, 1951-61 arasında evli olduğu Florence Baum’dan üç çocuk sahibi olmuştur.
Mel Brooks’un 1964-2005 arasında evli olduğu Anne Bancroft’tan olan oğlu Max Brooks’un romanı “World War Z-Dünya Savaşı Z” adlı filme (2013; maliyet: 190 milyon dolar; hasılat: 540 milyon dolar) uyarlanmıştır…”Dünya Savaşı Z” filminin ikinci bölümü hazırlık aşamasındadır.
Mel Brooks’un ikinci eşi Anne Bancroft (1931-2005) Uğur Yücel’in “Benim Dünyam” (2013) adıyla yerli uyarlamasını gerçekleştirdiği “The Miracle Worker-Karanlığın İçinden”deki (1962) baş rolüyle OSCAR kazandı; Bancroft’a OSCAR adaylığı getiren diğer filmler “The Pumpkin Eater” (1964) , “The Graduate-Aşk Mevsimi” (1967), “The Turning Point” (1977) ve “Agnes of God” (1985) oldu.
İkinci not: 82. OSCAR ödüllerine Çin’in aday adayı olarak yollanan ve adaylık elde edemeyen “Tang shan da di zhen / The Tangshan Earthquake /Aftershock” (2010) adlı film 27-28 Temmuz 1976’da Kuzey Çin’deki Tangshan kentinde gerçekleşen richter ölçüsüne göre yedibuçuk ya da sekiz büyüklüğündeki depremde 655 ila 779 bin kişi can vermesini beyazperdeye taşımıştı… Tangshan Depremi, tarihte en çok insan canına malolan ikinci büyük depremdi.
Tarihte en çok insan canına malolan diğer depremler de şöyle:
Bir numara; 1556’da Çin’de sekiz şiddetinde olduğu tahmin edilen depremin yaklaşık 830 bin kişinin ölümüne yol açtığı tahmin ediliyor.
Üç numara; 526 yılında Antakya/Hatay’da sekiz şiddetinde olduğu tahmin edilen depremin ise yaklaşık 250 bin kişinin ölümüne neden olduğu tahmin ediliyor.
Unutulmaz felaket filmlerinden bazıları:
“San Fransisco” (1936), “A Night to Remember-Unutulmaz Gece: Titanik” (1958) , “On the Beach-Kumsalda” (1959), “Krakatoa: East of Java- Krakatoa: Büyük Macera” (1969), “The Poseidon Adventure-Poseidon Macerası” (1972), “Earthquake-Zelzele” (1974) , “Supervivientes de los Andes /Survive!-Yaşamak Çabası” (1976), “The China Syndrome-Dünyanın Kaderi” (1979), “Alive-Yaşamak İçin” (1993), “Twister” (1996) , “Dante’s Peak-Dante Yanardağı” (1997), “Titanic” (1997), “Deep Impact-Derin Darbe” (1998), “Armageddon” (1998), ”The Perfect Storm-Kusursuz Fırtına” (2000), ”The Day After Tomorrow-Yarından Sonra” (2004), “United 93” (2006), “World Trade Center-Dünya Ticaret Merkezi” (2006), ”Knowing-Kehanet”(2009) ve “Tang shan da di zhen / The Tangshan Earthquake /Aftershock” (2010).
Aramızdan çok erken ayrılan sanatçılardan bazıları:
*Aaliyah (22 yaşındaydı)
*River Phoenix (23 yaşındaydı)
*James Dean (24 yaşındaydı)
*Jean Harlow (26 yaşındaydı)
*Heath Ledger (28 yaşındaydı)
*Rudolph Valentino (31 yaşındaydı)
Rudolph Valentino, 1921 yılında on milyonlarca kadın hayranı olan küresel süperstardı; O’nun baş rolünde olduğu, sekiz yüz bin dolara malolan, 6 Mart 1921’de gösterilmeye başlanan, 1. Dünya Savaşı karşıtı “The Four Horsemen of Apocalypse-Kıyametin Dört Atlısı / Süvarisi”nin (Metro Pictures Corporation yapımı; 132 ve 150 dakikalık iki versiyonu var) 93 yıl önceki Kuzey Amerika (ABD-Kanada) sinema hasılatı olan 9 milyon 183 bin 673 doların enflasyon farkı hesaplandığında bugünün yaklaşık 383 milyon 418 bin 400 doları olduğu hesaplanıyor…Yani bu film o dönemde deyim yerindeyse kapalı gişe gösterilmiş ve biletleri karaborsaya düşmüş.
Yine Valentino’nun baş rolünde olduğu, 200 bin dolara malolan ve Kasım 1921’de gösterime sunulan “The Sheik-Şeyh”in Kuzey Amerika (ABD-Kanada) sinema hasılatı birbuçuk milyon doları bulmuştu.
Valentino’nun 1926’da genç yaşta ölümünden sonra New York’taki cenazesine çoğu kadın, genç kız yaklaşık 100 bin kişi katılmış ve bu acıya dayanamayarak hayatına son veren pek çok hayranı olmuştu.
Valentino’lu “Kıyametin Dört Atlısı / Süvarisi” (1921) ve “The Son of the Sheik-Şeyh’in Oğlu” (1926) ABD Ulusal Film Arşivi tarafından koruma altına alınmıştır.
*Bruce Lee (32 yaşındaydı)
*John Belushi (33 yaşındaydı)
*Cyril Collard (35 yaşındaydı)
*Marilyn Monroe (36 yaşındaydı)
*Sal Mineo (37 yaşındaydı)
*Rainer Werner Fassbinder (37 yaşındaydı)
*Paul Walker (40 yaşındaydı)
*Ian Charleson (40 yaşındaydı)
*Brad Davis (41 yaşındaydı)
*Margaux Hemingway (42 yaşındaydı)
* Natalie Wood (43 yaşındaydı)
*Romy Schneider (43 yaşındaydı)
*Natasha Richardson (45 yaşındaydı)
*Freddie Mercury (45 yaşındaydı)
*Philip Seymour Hoffman (46 yaşındaydı)
*Judy Garland (47 yaşındaydı)
*Yılmaz Güney (47 yaşındaydı)
*Michael Jackson (50 yaşındaydı)
*Steve McQueen (50 yaşındaydı)
*Grace Kelly (52 yaşındaydı)
*Cleavon Little (53 yaşındaydı)
*Madeline Kahn (57 yaşındaydı)
|
