|
Star Gazetesi yazarı Alin Taşçıyan geçtiğimiz günlerde, 1926’dan bugüne kadar sinema dünyasına yön veren, FIPRESCI’ye (Uluslararası Film Eleştirmenleri Federasyonu; The International Federation of Film Critics) iki yıllığına başkan seçildi.
Aşağıda Alin Taşçıyan’ın en beğendiği on filmin adları var… Alin Taşçıyan’ın listesi, İngiliz Film Enstitüsü’nün dergisi Sight & Sound da yayınlanmıştı… Filmlerle ilgili kısa notlarıysa ben yazdım.
1-“Andrey Rublyov- Andrei Rublev” (1966)
Yönetmen Andrei Tarkovsky’nin (1932-1986) filmi 1969 Cannes festivalinde FIPRESCI Ödülü’ne layık bulundu ve 1971’deyse Fransız Film Eleştirmenleri’nin Ödülü’nü kazandı.
“Andrei Rublev”, Sovyetler Birliği Komünist Partisi kültür sanat bürokratlarını rahatsız ettiğinden Sovyetler Birliği’nde yaygın dağıtıma ilk gösteriminden (1966) beş yıl sonra 1971’de girebilmiştir. Filmin Sovyetler Birliği’ndeki seyirci sayısı 2 milyon 980 bin olarak açıklanmıştır.
2-“Baraka” (1992)
Ron Fricke’nin yönettiği, ”Baraka” 1992 Montreal Festivali’nde FIPRESCI Ödülü’nü elde etti.
3-“Sayat Nova - The Colour of Pomegranates- Nran guyne” (1968)
Rusya’da ne kadar yetenekli olursa olsun yönetmenlerin öncelikle ülkeyi yönetenlere ve kültür sanat bürokratlarına kendini beğendirmesi, sevdirmesi gereklidir. ”Sayat Nova”nın yönetmeni Sergei Parajanov bunu başaramamış ve ülkesinde hayatı boyunca itilip kakılmıştır.
Yönetmenler Federico Fellini, Bernardo Bertolucci, Francesco Rosi, fotoğraf sanatçısı Ara Güler, oyuncular Marcello Mastroianni, Giuletta Masina (aynı zamanda Federico Fellini’nin eşi), yazar Alberto Moravia ve usta senaryo yazarı Tonino Guerra’nın yakın dostu olduğu Parajanov, Gürcistan’ın Sovyet Rusya işgali altında olduğu dönemde bu ülkede yapıtlarını gerçekleştirmişti. Parajanov’un yapıtları Sovyet devletinin kültür sanat konusunda yetkili bürokratlarının tüylerini diken diken etmiş ve bu filmler Sovyet makamlar tarafından birer ucube olarak tanımlanmıştı!…Bir süre cezaevine de atılan Parajanov Sovyet makamlarınca eşcinsel ilişkiler kurmak ve tecavüz etmekle de suçlanmıştı…
İki kez evlenen Sergei Parajanov’un çocuğunun adı Suren…Filmlerine hayranlık duyduğu yönetmen ise Pier Paolo Pasolini…
Senaryo yazarı ve yönetmeni olduğu “Barking Island /Chienne d’Histoire /Hundeelend / Hayırsızada (Sivriada)”yla 63. Cannes Film Festivali’nde en iyi kısa film dalında büyük ödül Altın Palmiye’yi kazanan Serge Avedikian iki yönetmeninden biri ve baş rol oyuncusu olduğu “Parajanov” adlı filminde, 20. yüzyılın en çok tartışılan yaratıcı yönetmenlerinden biri olan, sıradışı filmlerinde Andrei Tarkovski, Michelangelo Antonioni, Federico Fellini, Ken Russell, Metin Erksan gibi kendine özgü bir dünya yaratan Ermeni asıllı Sergei Parajanov’u (1924-1990) konu almıştı.
“Parajanov” adlı filmin senaryo yazarı ve diğer yönetmeniyse Olena Fetisova’ydı…
Parajanov’un hayatı Amerikalı yazar James Chapman’ın “Stet” (2006) adlı romanına da konu olmuştu.
95 dakika uzunluğundaki, Rusça konuşulan “Parajanov” adlı film, Ukrayna’nın 86. OSCAR ödüllerindeki yabancı film OSCAR aday adayı olarak Los Angeles’a yollandı ve OSCAR adaylığı elde edemedi…
“Parajanov” da Sergei Avedikian Parajanov’u, Parajanov’un ikinci eşi Svetlana’yıysa Yuliya Peresild canlandırdı.
Çek Cumhuriyeti’ndeki Karlovy Vary Festivali’nde gün ışığına çıkan ve Hamburg Festivali’nde de gösterilen “Parajanov” 1 milyon 980 bin Euroya maloldu.
4-“Csontvary - Lebensbilder eines Malers” (1980)
Ne yazık ki çok genç yaşta ölen Macar yönetmen Zoltan Huszarik’in (1931-1981) İstanbul’un en güzel sinema salonlarından biri olan Harbiye Konak Sineması’nda düzenlenen 1982 İstanbul Film Festivali’nde gösterilmek istenen ve 12 Eylül Askeri Cuntası’nın egemen olduğu dönemde Türkiye’deki film sansür kurulu tarafından yasaklanan filmi…Film,Macar ressam Tivadar Kosztka Csontvary’i (1853-1919) konu almaktaydı.
5-“L'eclisse-L'éclipse-Batan Güneş” (1962)
İtalyan yönetmen Michalengelo Antonioni’nin (1912-2007) “L'eclisse-L'éclipse-Batan Güneş”i 1962 Cannes festivalinde büyük ödül Altın Palmiye için yarıştı ve burada Seçici Kurul Özel Ödülü’nü kazandı…
Gelmiş geçmiş en değerli yönetmenlerden biri olan Michalengelo Antonioni’nin “La notte / La nuit- Gece” adlı filmi OSCAR ödülü seçmelerinde ne yazık ki elenerek yabancı film dalında OSCAR adayı olamamıştı.
6-“Hiroshima, mon amour-Nijuuyojikan no jouji-Hiroşima, Sevgilim” (1959)
Yönetmen Alain Resnais (1922-2014) ile senaryo yazarı Marguerite Duras’nın (1914-1996) başyapıtı…Senaryosu OSCAR ödülüne aday olan film Cannes film festivalinde büyük ödül Altın Palmiye için yarıştı.
“Hiroşima, Sevgilim”, ABD’de Yönetmenler Birliği Ödülü’ne aday gösterilirken, New York film eleştirmenleri ve Fransız film eleştirmenleri tarafından ödüllendirildi.
7-“Chelovek s kino-apparatom-Man with a Movie Camera-Человек с Киноаппаратом” (1929)
Rus yönetmen: Dziga Vertov’dan (1896-1954) bir başyapıt.
8-“Metropolis” (1927)
Alman yönetmen: Fritz Lang’dan (1890-1976) bir dönüm noktası.Bilim kurgu klasiği.
9-“Modern Times- Moderne Zeiten- Tiempos modernos- Dr. Hauser & Co. Ges.m.b.H.- Asri Zamanlar” (1936)
İngiliz deha Charles Chaplin’in (1889-1977) ABD Ulusal Film Arşivi’nde koruma altına alınan filmi.
10-“O thiasos-The Travelling Players-Die Wanderschauspieler-Le voyage des comédiens-Kumpanya” (1975)
Usta Yunan yönetmen Theodoros Angelopoulos (1935-2012), usta Rus yönetmen Larisa Shepitko (1938-1979) ve usta Amerikalı yönetmen Alan J. Pakula (1928-1998) gibi ne yazık ki trafik terörü kurbanı olmuştu.
Berlin Film Festivali’nde Interfilm Ödülü’ne, Cannes Film Festivali’ndeyse FIPRESCI Ödülü’ne ulaşan Angelopoulos’un “Kumpanya”sı, Selanik Film Festivali’nde yılın en iyi filmi, yönetmeni, senaryo yazarı, görüntü yönetmeni, kadın ve erkek oyuncusu ödüllerini kazanmıştı.
Aramızdan çok erken ayrılan sanatçılardan bazıları:
*Aaliyah (22 yaşındaydı)
*River Phoenix (23 yaşındaydı)
*James Dean (24 yaşındaydı)
*Jean Harlow (26 yaşındaydı)
*Kurt Cobain (27 yaşındaydı)
*Heath Ledger (28 yaşındaydı)
*Rudolph Valentino (31 yaşındaydı)
*Bruce Lee (32 yaşındaydı)
*John Belushi (33 yaşındaydı)
*Cyril Collard (35 yaşındaydı)
*Marilyn Monroe (36 yaşındaydı)
*Sal Mineo (37 yaşındaydı)
*Rainer Werner Fassbinder (37 yaşındaydı)
*Paul Walker (40 yaşındaydı)
*Ian Charleson (40 yaşındaydı)
*Brad Davis (41 yaşındaydı)
*Larisa Shepitko (41 yaşındaydı)
*Şahin Kaygun (41 yaşındaydı)
*Margaux Hemingway (42 yaşındaydı)
*Natalie Wood (43 yaşındaydı)
*Romy Schneider (43 yaşındaydı)
*Natasha Richardson (45 yaşındaydı)
*Freddie Mercury (45 yaşındaydı)
*Philip Seymour Hoffman (46 yaşındaydı)
*Judy Garland (47 yaşındaydı)
*Michael Jackson (50 yaşındaydı)
*Steve McQueen (50 yaşındaydı)
*Zoltan Huszarik (50 yaşındaydı)
*Grace Kelly (52 yaşındaydı)
*Yılmaz Güney (53 yaşındaydı)
*Cleavon Little (53 yaşındaydı)
*Andrei Tarkovsky (54 yaşındaydı)
*Bilge Olgaç (54 yaşındaydı)
|
