Bu sayfada yeralan verilerin tamamı özgün içeriktir. Antrakt Sinema’dan izin almadan tamamı ya da parçası kopyalanamaz, kullanılamaz.

Sergio Leone

 

Değeri hiç bilinmemişti: “Bir Zamanlar Amerika’da”

Hakan Sonok Yazıları

Sergio Leone (1929-1989),  Spagetti Westernlerin babasıydı; en olgun filmi, başyapıtı “Bir Zamanlar Amerika’da” 30 yıl önce çeşitli tanıtım ve pazarlama hatalarının sonucunda kelimenin tam anlamıyla batmıştı…

Sergio Leone “Bir Zamanlar Amerika’da”yla  İtalyan Film Eleştirmenleri Ödülü’nü kazanmıştı; “Yabandan Gelen Adam”la da David di Donatello Ödülü’ne layık bulunmuştu; “Batıda Kan Var” ise  A.B.D. Ulusal Film Arşivi’nde koruma altına alınmıştı.

“Bir Zamanlar Amerika’da” BAFTA Ödüllerinden sadece giysi tasarımı ve özgün müzik ödülleriyle dönebilmişti…

Leone’nin en iyi filmi olan “Bir Zamanlar Amerika’da” tek bir dalda bile OSCAR adaylığı elde edemezken, Los Angeles’lı film eleştirmenleri, “Bir Zamanlar Amerika’da”ya en iyi film ve yönetmen dallarında ödül adaylığı, “Amadeus”a ise bu dallarda ödülün kendisini sunmuşlardı…

“Bir Zamanlar Amerika’da”, Altın Küre’de yönetmen ve özgün müzik dallarında, BAFTA Ödülleri’nde yönetmen ve yardımcı kadın oyuncu dallarında ve David di Donatello Ödülü’ndeyse yönetmen dalında adaylıkla yetinmişti.

Oyunculuk yeteneği son derece sınırlı (hatta bir odun kadar oyunculuk yeteneğine sahip) 1.93 boyundaki adamdan (Clint Eastwood) on kez OSCAR adaylığı, dört OSCAR ödülü, bir onur OSCAR’ı kazanan yıldız yaratan Sergio Leone, “Bir Zamanlar Amerika’da”nın Sovyetler Birliği’ndeki seyirci başarısını göremeyecek kadar da talihsizdi.

Sergio Leone, ödül ve takdir fakiriydi ; yeterince ödüllendirilmemiş, onurlandırılmamış ve takdir edilmemişti. Festivalleri vitrin olarak kullanmasını becerememişti; sinema tarihinin en görkemli kaybedenlerindendi, fena halde hakkı yenmişti.

Sağlık sorunlarından dolayı artık yolculuk yapamayan  “Profumo di donna-Kadın Kokusu”nun (1974) yıldızı Vittorio Gassman’ı İstanbul Film Festivali’ne getiremeyen işadamı Şakir Eczacıbaşı, Hülya Uçansu ve Ferzan Özpetek’in girişimleri sonucu İstanbul Film Festivali Seçici Kuruluna Başkan olarak davet edilmek istenen Sergio Leone’yiyse  önemsiz ve değersiz bir film/sinema adamı görerek İstanbul’a davet etmeye bile değer bulmamıştı (“Bir Uzun Mesafe Festivalcisinin Anıları”; Doğan Kitap, Sayfa 141-142; yazan: Hülya Uçansu)

“900 Gün: Leningrad Kuşatması”
Sergio Leone’nin yakasını son günlerine kadar talihsizlikler zinciri bırakmadı; üzerinde 1982’de çalışmaya başladığı,  “The 900 Days: The Siege of Leningrad-900 Gün: Leningrad Kuşatması” filmi için 1989’a gelindiğinde aralarında Sovyetler Birliği’nin de olduğu çeşitli finans kaynaklarından 100 milyon dolarlık bir yapım bütçesini bir araya getirmeyi başarmıştı…

Gazeteci Harrison Salisbury’nin (1908-1993)  1969’da yayınlanan savaş anılarını konu alan filmde Robert De Niro baş rolde olacaktı…(8 Eylül 1941 ile 27 Ocak 1944 arasında Alman kuşatması altındaki Leningrad/Petrograd’da 1 milyondan fazla Rus hayatını kaybetmişti.)

Sergio Leone’nin “900 Gün: Leningrad Kuşatması”nı çekmesine 30 Nisan 1989 Pazar günü kalp kriziyle gelen ani ölüm izin vermeyecekti.

Uzun yıllar sonra, “Nuovo Cinema Paradiso-Cennet Sineması” adlı filmi  yabancı film OSCAR’ını kazanan İtalyan yönetmen Giuseppe Tornatore, Medusa Film Şirketi’nden Giampaolo Letta’nın desteğini alarak  “900 Gün: Leningrad Kuşatması”nı Nicole Kidman’ın baş rolünde olduğu bir filme konu etmek istedi; Rusya’da 2004’te çekilmesi planlanan filmin 2005 ya da 2006’da gösterime sunulacağı bile açıklanmıştı; ne yazık ki bu projede çeşitli nedenlerle gerçekleşemedi.

Sergio Leone filmleri:
Sergio Leone, “Quo Vadis” (1951) ve “Ben-Hur” (1959) gibi Roma’daki Cinecitta Film Stüdyoları’nda çekilen filmlerin kamera arkasında çalışarak işe başlamış ve bu filmlerin setlerinde öğrendikleriyle  kendini geliştirerek “Gli ultimi giorni di Pompei-The Last Days of Pompeii-Pompeii’nin Son Günleri”yle yönetmenliğe adım atmıştı.

Sergio Leone besteci Ennio Morricone’yle, 20 yılda sekiz filmde (“Bir Avuç Dolar” 1964;  “Birkaç Dolar İçin” 1965;  “İyi, Kötü ve Çirkin” 1966; “Batıda Kan Var” 1968; ” Yabandan Gelen Adam” 1971; “Adsız Kahraman” 1973; “İntikam Günü” 1975; “Bir Zamanlar Amerika’da” 1984) sinema tarihine geçen bir işbirliği yapmıştı.

*“Gli ultimi giorni di Pompei-The Last Days of Pompeii-Pompeii’nin Son Günleri” (1959) Sergio Leone bu filmin yönetmenlerinden biridir; filmin diğer yönetmeniyse Mario Bonnard…İtalya-İspanya-Batı Alman ortak yapımı.

*“Il colosso di Rodi-The Colossus of Rhodes-Rodos Heykeli” (1961) İtalya-İspanya-Fransa ortak yapımı. Yönetmen: Sergio Leone.

*“Per un pugno di dollari-A Fistful of Dollars-Bir Avuç Dolar” (1964) 200 bin ila 225 bin dolara malolan İtalyan-Batı Alman-İspanyol ortak yapımı film;  Leone’nin Dolar Üçlemesinin ilk halkasıdır…

“Bir Avuç Dolar”, Japon yönetmen Akira Kurosawa’nın giysi tasarımı dalında OSCAR adaylığı elde eden, Venedik’te büyük ödül Altın Aslan için yarışan ve yine Venedik Festivali’nde erkek oyuncu ödülünü (oyuncu Toshiro Mifune yönetmen Kurosawa’yla tam 16 filmde çalışmıştı)  kazanan “Yôjinbô-Yojimbo-The Bodyguard” (1961) adlı filminin uyarlamasıdır…

Dolar üçlemesinde “Unforgiven-Affedilmeyen” (1992) ve “Million Dollar Baby-Milyonluk Bebek”le (2004) ikişer kez yönetmen, ikişer kez de yapımcı dalında dört OSCAR kazanan Clint Eastwood baş roldeydi.

Clint Eastwood, Türkiye’de üç yıl gecikmeyle 1967’de gösterilen “Bir Avuç Dolar”dan 15 bin dolar ücret almıştır.

“Bir Avuç Dolar”, sadece İspanya’da 3 milyon 281 bin kişiyi sinema salonlarına getirmiştir.

*“Per qualche dollaro in più- For a Few Dollars More-Birkaç Dolar İçin” (1965) Leone’nin Dolar Üçlemesinin ikinci halkasıdır…

Türkiye’ye üç yıl gecikmeyle 1968’de gelen, 600 ila 750 bin dolara malolan, İtalyan- Batı Alman ve İspanyol ortak yapımı filmden Clint Eastwood 50 bin dolar kazanmıştır…

“Birkaç Dolar İçin”, sadece İspanya’da 5 milyon 520 bin seyirciye ulaşırken Kuzey Amerika (ABD-Kanada) sinema hasılatı 15 milyon doları geride bırakmıştır.

* “Il buono, il brutto, il cattivo- The Good, the Bad and the Ugly-İyi, Kötü ve Çirkin” (1966)

Leone’nin Dolar Üçlemesinin son halkasıdır…Türkiye sinemalarına üç yıl gecikmeyle 1969’da gelmiştir.

1 milyon 200 bin dolara malolan İtalyan filminin sadece Kuzey Amerika (ABD-Kanada) sinema hasılatı 25 milyon doları geride bırakmıştır.

Clint Eastwood bu filmden 250 bin dolar ücret almıştı.

*”C'era una volta il West- Once Upon a Time in the West-Batıda Kan Var” (1968) ABD Ulusal Film Arşivi’nde koruma altına alınan film ABD-İtalyan ortak yapımı.

Yapım bütçesi 5 milyon dolara ulaşmış, sadece Fransa’da 14 milyon 911 bin kişiyi sinemalara çekmiştir.

*”Giù la testa- Duck, You Sucker- A Fistful of Dynamite- Once Upon a Time... the Revolution-Yabandan Gelen Adam” (1971) İtalyan yapımı film Türkiye’ye 2 yıl gecikmeyle 1973’te gelmiştir.

“Yabandan Gelen Adam”la Sergio Leone David di Donatello Ödülü’nü kazandı.

*”Il mio nome è Nessuno- My Name Is Nobody-Adsız Kahraman” (1973) İtalya-Fransa-Batı Almanya ortak yapımı; 8 milyon Alman Markına maloldu…Yönetmenleri: Sergio Leone ve Tonino Valerii’dir.

Fransa’da 4 milyon 788 bin kişiyi, Batı Almanya’da 6 milyon 287 bin kişiyi sinema salonlarına çekti.

*”Un genio, due compari, un polo- A Genius, Two Friends, and an Idiot- Trinity Is Back Again-İntikam Günü” (1975) İtalyan yapımı film üçbuçuk milyar İtalyan Liretine maloldu…Yönetmenliğini Sergio Leone ile Damiano Damiani birlikte üstlendi.

Sadece Fransa’da 1 milyon 904 bin kişiyi sinema salonlarına getirdi.

*”Once Upon a Time in America-Bir Zamanlar Amerika’da” (1984) İtalyan-ABD ortak yapımı; 30 milyon dolara maloldu.

Kuzey Amerika (ABD-Kanada) sinema hasılatı 5 milyon doları zar zor geride bırakarak batmıştır…Sovyetler Birliği’nde 1990’da 77 milyon 300 bin kişiyi sinema salonlarına getirdi…Batı Almanya gösteriminde 2 milyon 319 bin kişiye, Fransa’da 1 milyon 244 bin kişiye ulaştı.

Bir Zamanlar Amerika’da”yla Sergio Leone İtalyan Film Eleştirmenleri Ödülü’nü kazandı; yine bu filmiyle Altın Küre, BAFTA (İngiliz Film Akademisi) ve David di Donatello ödüllerine adaylık elde etti.

Notlar:
*29 Mart 1976’da dağıtılan 48. OSCAR ödüllerinde “Profumo di donna-Kadın Kokusu” yabancı film ve senaryo uyarlaması OSCAR’larında adaydı…

*Vittorio Gassman’a 1975 Cannes film festivalinde erkek oyuncu ödülünü kazandıran “Kadın Kokusu”ndaki rolü bu filmin Amerikan çevrimi olan “Scent of a Woman-Kadın Kokusu”yla (1992)  Al Pacino’ ya ilk ve tek OSCAR ödülünü (29 Mart 1993’teki 63. OSCAR ödüllerinde)  getirecekti.

*Dino Risi’nin İtalya sinemalarında 1974’te gösterime sunulan “Profumo di donna-Kadın Kokusu” Türkiye sinemalarına yedi yıl sonra  Kasım 1981’de ulaşabilecekti!

Aramızdan çok erken ayrılan değerli sanatçılardan bazıları:
*Nil Göncü (1950-1969)
*Aaliyah (1979-2001)
*Rüştü Onur (1920-1942)
*River Phoenix (1970-1993)
*James Dean (1931-1955)
*Muzaffer Tayyip Uslu (1922-1946)
*Jean Harlow (1911-1937)
*Kurt Cobain (1967-1994)
*Amy Winehouse (1983-2011)
*Heath Ledger (1979-2008)
*Jean Vigo (1905-1934)
*Sergei Bodrov Jr (1971-2002)
*Suphi Kaner (1933-1963)
*Rudolph Valentino (1895-1926)
*Bruce Lee (1940-1973)
*John Belushi (1949-1982)
*Tülin Elgin (1941-1975)
*Cyril Collard (1957-1993)
*Seyfi Teoman (1977-2012)
*Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)
*Marilyn Monroe (1926-1962)
*Vladimir Mayakovsky (1893-1930)
*Orhan Veli Kanık (1914-1950)
*Sal Mineo  (1939-1976)
*Rainer Werner Fassbinder (1945-1982)
*Afife Jale (1902-1941)
*Paul Walker (1973-2013)
*Sevgi Soysal (1936-1976)
*Andy Whitfield (1971-2011)
*Ian Charleson (1949-1990)
*Brad Davis (1949-1991)
*Sabahattin Ali (1907-1948)
*Larisa Shepitko (1938-1979)
*Şahin Kaygun (1951-1992)
*Margaux Hemingway (1954-1996)
*Natalie Wood (1938-1981)
*Tezer Özlü (1943-1986)
*Romy Schneider (1938-1982)
*Natasha Richardson (1963-2009)
*Freddie Mercury (1946-1991)
*Ingeborg Bachman (1927-1973)
*Philip Seymour Hoffman (1967-2014)
*Montgomery Clift (1920-1966)
*Judy Garland (1922-1969)
*Edith Piaf (1915-1963)
*Mikhail A. Bulgakov (1891-1940)
*Necdet Tosun (1926-1975)
*Michael Jackson (1958-2009)
*Steve McQueen (1930-1980)
*Zoltan Huszarik (1931-1981)
*Stieg Larsson (1954-2004)
*Grace Kelly (1929-1982)
*François Truffaut (1932-1984)
*Yılmaz Güney (1931-1984)
*Cleavon Little (1939-1992)
*Andrei Tarkovsky (1932-1986)
*Bilge Olgaç (1940-1994)
*Madeline Kahn (1942-1999)
*Jacques Demy (1931-1990)
*Duygu Asena (1946-2006)
*Bob Fosse (1927-1987)
*Sergio Leone (1929-1989) 

Ana Sayfa | Film Arşivi | Gelecek Program | Haberler | Gişe Raporu | Köşe Yazıları

Mesafeli Satış Sözleşmesi | Teslimat ve İade Şartları | Gizlilik Politikası

© Antrakt Sinema Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır