|
13. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali, 6 Mayıs Perşembe akşamı gayet deneysel bir törenle açıldı. Gecenin aynı zamanda sunucuları olan Ebru Özkan, Feray Darıcı, Sezin Akbaşoğulları ve Taner Rumeli, ilkin Macbeth’i, Uçan Süpürge diyarına yorumladılar. Üç kadın, cazibeleri ve yetenekleriyle seyirciyi kapsama alanlarına çekerken Taner Rumeli, eh, biraz soyuttu. Efendim, gecede Lale Belkıs’a Onur Ödülü, Gülsen Tuncer ve Deniz Özen’e Bilge Olgaç Başarı Ödülü sunuldu. Uçan Süpürge kurucusu Halime Güner'den, ödül sunmak üzere orada bulunan Hale Soygazi'ye ve Deniz Çakır'a, açılış töreninde sahneye ayak basan tüm kadınların kendilerine özgü asaletleri, salonu farklı bir enerjiyle doldurdu. Macbeth gösterisinin (üç yüzün büyüsüne karşın) bir noktadan sonra hafiften ilgi dağınıklığına neden olan uzunluğu, mütemadiyen boy gösteren bu kesintisiz kadın gücü sayesinde unutuldu. Gecede pek tabi 'Kötülük' de konuşuldu. 13. Uçan Süpürge, uğursuzluğun zehrini akıttı. Namussuzluktan şeytanlığa kadına yakıştırılanlar, 'Kötülük' çatısı altında toplandı. Kötülük filmleri festivalde kendine özel yer bulacaktı. 7 Mayıs Cuma, festival salonları açıldı.
Kutsal kötülük: Kadın bedeninde dolaşan lanetli sözler, dokunulmazlığı olan bir soruya götürür bizi: "O kötü, ya sen?" Kutsal kötülük, festivalin elli saniyelik tanıtım filminde hissedilmeye başlanmıştı bile. Bu dişli ve çarpıcı tanıtım filmi, on üçüncü afişin karmaşası ile bir olup Uçan Süpürge'nin her derde deva içeriğini destekledi. Kah düş gücümüz silkinip kendine geldi kah içinde yaşadığımız dünya en direkt "Devran budur." dedi. Sosyal hizmetin dibe vuruşunu gerçek bir kesitle belgeleyen Ken Loach imzası Uç Uç Böceğim/Ladybird Ladybird, iki kadının dostluğuna sırtını yaslayıp aşkları, kayıpları ve kararları serinkanlı bir durulukla işleyen Nakış Gibi/Brodeuses, görüp görebileceğimiz en sahici sevda filmlerinden biri olarak perdenin tozunu alan Jane Campion şaheseri Parlak Yıldız/Bright Star... Evet, eski yeni denilmedi, onlarca filmin etkisi altına girildi. Filmlerin mekanı Kızılırmak Sineması'ydı. Festivalistler, hemen hemen her filmden sonra sinemanın girişinde konuşlanmış masalara kurulup izledikleri filmleri konuştular. En büyük ilgiyi Erkeksiz Kadınlar/Zanan-e Bedun-e Mardan ve Kadın Olduğum gün/Roozi Ke Zan Shodam gibi İran filmleri gördü. Festivalin Öteki Tarih bölümünden seçilmiş iki belgeselin, Nahide'nin Türküsü ile İki Tutam Saç: Dersim'in Kayıp Kızları'nın gösteriminde de salon hıncahınç doluydu. İki Tutam Saç, gözyaşlarının sel olup akmasına neden oldu. Kızılırmak Sineması'nda, seyirciyi içine çeken vakalardan biri de Piyano/The Piano ve Mucize/Lourdes gibi filmlerden hemen sonra yapılan okumalardı. Festival kitlesine gelince... Doğrudur, orta yaşlı kadınların ilgisi açıktı. Ancak bir genelleme yapmak zor. Özellikle akşam seanslarında öğrenciler-gençler ağırlıktaydı. Peki ya film izleme özgürlüğü, dersek... Her sahneyi anında yorumlamanın dayanılmaz hafifliği ve cep telefonunu açık bırakma serbestliği tüm ülkeyi etkisi altına almış durumda. Ne yazık ki Ankara da buna istisna oluşturmuyor. Buyurunuz, geçelim ücretsiz gösterimlere ve etkinliklere kucak açan, hareketin eksik olmadığı Goethe Enstitüsü'ne... Melisa Önel'in yönettiği, Esmeray'ın kendisini anlattığı belgesel Ben ve Nuri Bala, burada, Esmeray'la birlikte izlendi. Doğallıyla hayranlık uyandıran Esmeray, sıra soru sormaya gelince çekingen kalan sinemaseverden şikayetçiydi. Kamerayla İzdivaç'tan Kısa Yoldan Adalet/Shortcut To Justice'e pek çok eserin yönetmenleri festivaldeydi. Perdeye farklı dönemlerden ama en çok da 1940'lardan 'femme fatale'ler yansıdı. Devamını canı gönülden dilesek, Uçan Süpürge ne der ki?
Her birinin yeri ayrı: Her Biri Ayrı Renk, Uçan Süpürge'nin yarışmalı bölümü. Mükafat ise FİPRESCİ (Uluslararası Sinema Yazarları Federasyonu) Ödülü. Uçan Süpürge, dünyada FİPRESCİ ödülünün verildiği tek kadın filmleri festivali. Ödül, 2003'ten beri sahibine koşuyor. Bu yıl, yarışmada on üç film vardı. Çoğunun birbirinden farklı zeminlere oturtulmuş, apayrı üsluplere sahip filmler olduğu ortada. Hepsinin kendi içinde taşıdığı önem bir yana yarışmanın kabuğundan çıkarsak ve genel bir sorgulamanın peşine düşersek; evet, bu filmlerin çoğunun eli yüzü düzgün, evet, nerdeyse hepsi hisli eserler ancak ciddi bir kısmı da yenilikçi ve uzun vadede seyirciye dokunur güçte değil. Ya çok sevilesi ana karakterler yaratma arzularını bastıramayıp onu törpüleyip törpüleyip insanüstü bir mertebeye ulaştırıyor ve aslında bizden uzaklaştırıyorlar ya da çok konuşan senaryoların mağduru oluyorlar. İşte tam bu noktada iki film diğerlerinden en az 'üç beş' adım öne çıkıyor (Gerçi en az 'bir adım' öndekilerin, Türkiye'yi temsil eden eserler 11'e 10 Kala ile Körüdekiler olduğu şüphe götürmez.): Ursula Meier'den Yuva/Home ve Jessica Hausner'in Mucize'si hafızalarımızda kendilerine yer açan filmler. Kutsal Lourdes'te şifa arayan engelli bir kadına odaklanan, inancı arka fona öteleyip insan doğasını ve tabiri caizse pis iç alemleri su yüzüne çıkartan Mucize, sıradan ruhları yansıtmak için seçtiği yolla ve usta işi yönetimiyle yakalıyor sinemaseveri. Yine seyirciyi filmindeki her ana ortak etme becerisini gösteren hatta bu konuda çok ileri giden bir eser YUVA! Görünürde yuvasını, faaliyette olmayan bir otoyolun yanı başına kurmuş bir aile var. Giriş bölümünde neşe içindeler, özgürler ama her anlamda özgürler! Ve otoyol yeniden faaliyete geçtikten sonra artık kendi evlerinde hapisler. Otuz sekiz yaşındaki yönetmen Meier, "Aslında duvarların dışında yaşamak istiyoruz ama bir yandan da o duvarlara ihtiyacımız var." diyor. İşte Bulgaristan'da çekilen filmimiz, bu pek normal cümleyi eviriyor çeviriyor ve "Niye?" dahil pek çok soruyu umursamayan, herhangi bir türe sıkıştırılamayan, her anı rahatsız edici bir film olmayı başarıyor. Onu diğer tüm eserlerden ayıran da bu. Seyircisine, kendi bıraktığı boşlukları doldurma şansını verdiği kadar, tüm boşlukları boş verip dönüştüğü kabusun deneklerinden biri olma seçeneğini de sunuyor. Hatta ben en azından kendi adıma bunun bir seçenek olup olmadığından da emin değilim. Film boyunca duyulan ve mütemadiyen kabaran ses (araç sesleri) ailenin psikolojisini hedeflerken bizim sinirimizi bozmaktan da geri kalmıyor. İşin tuhaf yanı, bu dış etkenin, ailenin kendi takıntılarını kızıştırmasının görüntülenişi ve esas tehlikenin mevzileniş biçimi. Festivalin Kötülük Çiçeği olarak kendisine ayrı bir başlık da açılan İsabelle Huppert'in Olivier Gourmet ile birlikte başrole kurulduğu Yuva, FİPRESCİ Ödülü'nün sahibi oldu. Yani, evet, 13 Mayıs Perşembe akşamındayız. FİPRESCİ Ödülü'ne yerli bir kadın oyuncuya sunulan Genç Cadı Ödülü eşlik etti. Festival Danışma Kurulu'nun oylarıyla Yılın Genç Cadı'sı Bornova Bornova'daki rolüyle Damla Sönmez oldu. Kızılırmak Sineması'nda şahsına münhasır ve alçak gönüllü bir kapanış töreniyle festival sona erdi. Merve İldeniz ile Kosmos'un esas adamı Sermet Yeşil'in sunduğu gecede resmiyet dışlandı, tüm salonu samimiyet sardı.
Festivalden de içeri: Festival öyle mutlu ve çabuk geçti ki.. Ankara, bildiğimiz Ankara değildi sanki. O halde başta Selen Doğan, Bilge Taş ve M. Uğur Yüksel olmak üzere festivalin tüm 'iyilik çiçekleri'nin, festivale katkıları için tüm gönüllülerin, Cadı Postasının, pek tadında çeviriler için Filmartı'nın, tüm festival çalışanlarının, festival mekanlarının ve tabi ki hatırı sayılır ilgilerini festivalden esirgemeyen sinema sevdalılarının on üçüncü yılı kutlu olsun! Festival boyunca herkesin en içten hallerle birbirine teşekkür edip durduğunu düşünürsek, Uçan Süpürge'de her şey yolunda! |
