|
En değerli aydınlarımızın üzerine 1948’de de, 1994’te de canileri salmıştık.
30 Aralık 1994 Cuma günü bomba patlaması sonucu ağır yaralanan ve 11 Ocak 1995 Çarşamba günü verdiği yaşam mücadelesini kaybeden Onat Kutlar’ın “Senaryolar” adlı kitabı Yapı Kredi Yayınları tarafından Şubat 2014’te yayınlanır yayınlanmaz kapışıldı ve karaborsaya düştü; artık hiçbir yerde bulunmayan kitabın ikinci baskısının yapılmamasına anlam vermek ise mümkün değil!
Yapı Kredi Yayınları Şubat 2014’te sinemaseverler için çok yararlı bir kitap yayınladı… Kitabın adı: “Senaryolar”, yazarıysa Onat Kutlar…
Onat Kutlar, Ömer Kavur’un yönettiği “Yusuf ile Kenan”ın (1979) senaryosunu Ömer Kavur’la birlikte yazmıştı…
Onat Kutlar, Ali Özgentürk’ün yönettiği “Hazal”ın (1980) senaryosunuysa Ali Özgentürk ile birlikte kaleme almıştı…
Onat Kutlar, Erden Kıral’ın yönettiği “Hakkari’de Bir Mevsim”in (1983) senaryosunu Ferit Edgü’nün romanından tek başına beyazperdeye uyarlamıştı…
”Hazal” Ali Özgentürk’e 1980’de San Sebastian Film Festivali’nde en iyi ilk film yönetmeni ödülünü kazandırırken, Meral Çetinkaya 1981 Antalya Film Festivali’nde “Hazal”daki oyunculuğuyla ödüllendirilmişti…
“Hakkari’de Bir Mevsim” Berlin Film Festivali’nde büyük ödül Altın Ayı için yarıştı; film Carlo Levi’nin (1902-1975) “Cristo si è fermato a Eboli” adlı romanı (1945) ve Mikhail Bulgakov’un (1891-1940) 1920’lerde yazdığı “A Country Doctor's Notebook- A Young Doctor's Notebook” adlı kısa öyküler kitabı gibi, yöresel gelişmişlik farklarını /uçurumlarını konu alan Ferit Edgü’nün “O / Hakkari’de Bir Mevsim” adlı romanının (1977) çok başarılı bir uyarlamasıydı…
“Hakkari’de Bir Mevsim” Berlin Film Festivali’nde C.I.C.A.E Ödülü (International Confederation of Art Cinemas) yanı sıra, Seçici Kurul Özel Ödülü’nü, FIPRESCI (Film Eleştirmenleri) Ödülü’nü ve “Sürü”nün de kazanmış olduğu Interfilm Ödülü’nü (Otto Dibelius Ödülü olarak da anılıyor) kazanmıştı…
Onat Kutlar’ın “Senaryolar” kitabının ilk baskısı yayınlanır yayınlanmaz karaborsaya düşerken, kitapta Onat Kutlar’ın muhalif olduğu için öldürülen yazar Sabahattin Ali’nin “Kuyucaklı Yusuf” ve “Kürk Mantolu Madonna” adlı romanlarına yazdığı film sinopsisleri de yer alıyor…
Onat Kutlar’la ilgili bir anım
O sıralarda Mecdiyeköy’deki Repro Reklam Ajansı’nda çalışmakta olan Onat Kutlar fanatik hayranı olduğu siyah beyaz Rus filmi “Hamlet-Gamlet”e (1964; yönetmen: Grigori Kozintsev) bir yerlerde rastlarsam asla kaçırmamı söylemiş / tavsiye etmiş, bu filmden mutlaka ve mutlaka çok keyif alacağımı altını çize çize belirtmişti; Onat Kutlar’la görüşmemden kısa bir süre sonra Balmumcu Kışlaönü’ndeki Mimar Sinan Üniversitesi Sinema TV Merkezi’nde bir kopyasını seyretme şansına ulaştığım “Gamlet”i belki de Onat Kutlar’dan bile daha çok sevmeyi başardım!…
Günümüzden tam 450 yıl önce doğan William Shakespeare’in eserinin bu uyarlamasında “Doktor Jivago” romanının Nobel ödüllü yazarı Boris Pasternak’ın 1941’de İngilizceden Rusçaya yaptığı Shakespeare çevirisi kullanılmıştı; bitmedi gelmiş geçmiş en büyük bestecilerden Dimitri Şoştakoviç “Gamlet”in özgün müziğini bestelemişti; filmde Hamlet rolünde babası İkinci Dünya Savaşı’nda Almanlarca öldürülmüş olan Sovyetler Birliği’nin Marlon Brando’su (süperstarı) Innokenti Smoktunovsky (1925-1994) vardı…”Gamlet” Sovyetler Birliği sinema salonlarında 21 milyondan fazla seyirci toplayacaktı…
Yeni bir Sabahattin Ali uyarlaması: “Kürk Mantolu Madonna”
Bugüne kadar yapıtları, ”Azap Yolu” (1967; yönetmen ve senaryo yazarı: Yılmaz Duru), “Hanende Melek” (1975; yönetmen ve senaryo yazarı: Metin Erksan), “Kuyucaklı Yusuf” (1985; yönetmen ve senaryo yazarı: Feyzi Tuna), “Gramofon Avrat” (1987; yönetmen: Yusuf Kurçenli; senaryo yazarı: Ayşe Şasa) , “Hasan Boğuldu” (1990; yönetmen ve senaryo yazarı: Orhan Aksoy) ve “Kar Beyaz” (2010; yönetmen ve senaryo yazarı: Selim Güneş) gibi filmlere uyarlanan Türk edebiyatının en değerli, en önemli yazarlarından Sabahattin Ali’nin (1907-1948) “Kürk Mantolu Madonna” adlı romanı (1943) yönetmen İlksen Başarır tarafından beyazperdeye uyarlanacak…
İlksen Başarır’ın sinema filmi projesi “Kürk Mantolu Madonna” Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sinemaya destek bütçesinden 600 bin liralık son derece küçük bir pay alacak…
Sabahattin Ali, muhalif yazar olduğu için 1948’de öldürülmüş ve cinayete kurban gittiği de dokuz ay kadar gizlenmişti… 1938’de dayanaksız suçlamalardan 28 yıl hapis cezası alan, 12 yılını sadece ve sadece muhalif yazar olduğundan cezaevinde geçirmek zorunda kalan muhalif yazar Nazım Hikmet de Sabahattin Ali gibi öldürüleceği duyumlarını alarak 1950’de Türkiye’yi terk etmek zorunda kalmıştı… Sabahattin Ali cinayeti aradan geçen 66 yıla rağmen hala aydınlatılamamış, öldürten(ler) ve öldüren(ler) ortaya çıkartılamamıştır…
Bu arada, “Sabahattin Ali Anılar, İncelemeler, Eleştiriler” adlı kitabı da (yazarları: Filiz Ali, Atilla Özkırımlı ve Sevengül Sönmez; Yapı Kredi Yayınları) Türk edebiyatının 41 yaşında öldürülen en büyük yazarını yakından tanımak isteyenlere öneririm.
Terörün iki kurbanı: Yasemin Cebenoyan ile Onat Kutlar
30 Aralık 1994’te Taksim Meydanı’ndaki The Marmara Oteli’nin girişindeki Opera Pastahanesi’nde bir bomba patladı ve bu korkunç saldırıda arkeolog Yasemin Cebenoyan ile sinema,kültür, senaryo yazarı, edebiyatçı Onat Kutlar hayatını kaybetti.O olayı Birgün Gazetesi sinema yazarı ve film eleştirmeni Cüneyt Cebenoyan şöyle kaleme almıştı:
“Bombanın kimi ya da kimleri öldüreceği belli değildi. Kurbanlar her tür etnik kimlikten, her tür inançtan, her tür politik görüşten olabilirlerdi. Başka bir ülkenin vatandaşı da olabilirlerdi. Eylem insanlığa karşı yapılmıştı. Verilen mesaj ise şuydu: “kendinizi güvende hissetmeyin!”
İki kişinin yaşam hakkını elinden aldı bu eylem. Yürekleri barış için, halkların kardeşliği için çarpan iki insan öldü. Onat Kutlar ve Yasemin Cebenoyan bu bombanın kurbanı oldular. Radikal İslamcı örgüt İBDA-C yılbaşı yaklaşırken, Beyoğlu’nda eylem yapacağını duyurmuştu ama polis güvenlik önlemi almak yerine, broşür dağıtmakla meşguldü o gün. Polisler The Marmara Oteli’ne patlamadan hemen önce gelmişler ve “polise güvenin“ yazılı broşürler bırakmışlardı.
Bombacı otelin güvenliğinden rahatlıkla geçmiş ve paltosunun cebindeki bombayı Opera Pastanesi’nin portmantosuna bırakmıştı. Yasemin bir gün önce 37. doğumgününü kutlamıştı. Pastahaneye bir arkadaşının daveti üzerine, doğum günü hediyesini almaya gitmişti… Onat Kutlar eşi Filiz’le buluşacak ve evliliklerinin yıldönümlerini kutlayacaklardı. Onları şarapnel parçaları karşıladı pastanede, hediyeler değil.
İBDA-C propaganda fırsatını kaçırmadı, eylemi üstlendi. Bir de üstüne, yayın organlarından Onat’a ve Yasemin’e hakaret yağdırdı . Soruşturma ise alışık olduğumuz baştan savmalıkla yürütüldü. Güvenlik kameralarının çektiği görüntülere dahi bakılmadı. Bütün bunlardan dolayı eylemin sorumlusu olarak PKK gösterilince kamuoyu buna inanmadı. Suç olağan şüphelinin üstüne yıkıldı diye düşündük. Böyle düşünmek için çok nedenimiz vardı. PKK, kamuoyunda teşhir olmaktan kurtuldu, bombalamanın faili olarak görülmedi.
Ama gelişmeler bizi doğrulamadı. Suçlu yakalandı ve suçunu itiraf etti. Eylemi PKK adına yapmıştı. Pişmanlık yasasından da yararlandı. Cezasının tümünü çekmeden, 9 yıl yattıktan sonra da serbest bırakıldı. Yine aklımız almadı olanları. Eylemi önlemek için bir çaba içine girmeyen devlet, adaleti yerine getirmek için de çaba harcar gözükmüyordu. Suçlunun üçüncü bir cinayeti daha vardı ve hepsi için 9 yıl yatmış ve cezası tamamlanmadan serbest kalmıştı.
PKK Onat kutlar gibi Kürt sorununa duyarlı birini öldürmüş olmaktan gurur duyacak değildi ve aktif olarak eylemi savunmadı ama eylemin sorumluluğunu reddetmedi de. Örgüt suçlu bulunan şahsın kendileriyle bir alakası olmadığını hiçbir zaman iddia etmedi. Dolayısıyla alakası olduğunu kabul etmiş oldu. Daha sonra Cüneyt Cebenoyan’ın örgütün ya özür dilemesi ya da olayla ilgisini reddettiğini açıklaması çağrısına da ya sessizlikle ya da aba altından sopa göstererek karşılık verdi örgüt. Murat Karayılan Radikal gazetesine verdiği bir demeçte, sivil ölümlerinden dolayı özür dileyebileceklerini söyledi. Ama heyhat özrün zamanı ve koşulları oluşmamıştı daha.
Soruyoruz: Özür dilemek için daha ne kadar bekleyeceksiniz? Yasemin’in annesi Tuncay ve babası Hikmet Cebenoyan bu özrü duyamadan öldüler. Bizlerin ömrü vefa edecek mi özrünüzü duymaya? Yapılan eylemden ya pişmansınızdır ya da değil, kendinizi ya suçlu hissediyorsunuzdur ya da değil. Hangi koşulun oluşmasıyla Onat’ın ve Yasemin’in ölümünden suçluluk duymaya başlayacaksınız?
Biz hiç kimseyi, hiçbir kurumu aşağılamak için burada değiliz. Biz intikam için burada değiliz. Biz barışmak için buradayız. Biz affedebilmek için buradayız. Biz birlikte yaşamanın koşullarını sağlamak için buradayız. Affedebilmemiz için de geçmişte yakınlarımıza karşı işlenen suçların muhataplarının değişme potansiyelini taşıdıklarını görmek istiyoruz. Bu ancak suçun kabulüyle, utancının yaşanmasıyla, özür dilenmesiyle mümkün olur. Yeni bir sürece böyle başlanır.”
|
