|
4 Eylül 2014 - Büyük olasılıkla Türk sinemasının önemli bir bölümünün yanarak küle dönüştüğü 19 Temmuz 1959 ya da 5 Eylül 1973 yangınlarından birinde yok olan, 14 Kasım 1914 Cumartesi günü saat 08:30’da teğmen Bahri Doğanay tarafından dinamitlenen “Ayastefanos’taki (Şenlikköy) Rus Anıtı”nın yıkılışını belgelediği söylenen Osmanlı Ordusu malı 150 metre uzunluğundaki 16 milimetrelik siyah beyaz filmi seyreden yoktur; ancak bu filmi sinemamızın miladı kabul edenler bulunmaktadır…
Bu filmin çekiminde kullanılan araç gereç ve cihazların Avusturya Macaristan’ın başkenti Viyana’da bulunan Sacha Messter Gesellschaft Şirketi’nden temin edildiği de iddia edilmektedir.
Aynı gün Padişah (Sultan) ve Halife 5. Mehmet Reşat (1844-1918) dünya Müslüman alemini İngiltere, Fransa ve Rusya’ya karşı Dünya Savaşı’nda Osmanlı’nın yanında mücadele etmeye çağırmıştır…
Osmanlı’nın bu savaştaki müttefikleriyse Almanya, Avusturya Macaristan’dı… İngiltere, Fransa, Rusya ortaklığına sonradan Japonya, İtalya, Romanya, Portekiz, ABD ve Yunanistan da katılırken, Osmanlı, Almanya, Avusturya Macaristan ortaklığına sonradan Bulgaristan eklenecekti…
Dünya Savaşı’nda Osmanlı’nın üç milyon insanı ve sayısı bilinmeyen hayvanı, savaş, açlık, hastalık , yokluk ve başka nedenlerle hayatını kaybedecekti…
Film çekmeye 1905’te başlayan Osmanlı vatandaşı Yanaki (1878-1954) ve Milton (1882-1964) Manaki kardeşler Osmanlı İmparatorluğu’nda ve Balkan yarımadasının bilinen ilk filmcileridir…
Manaki kardeşlerin restore edilen filmleri 2013 Antalya Film Festivali’nde sinemaseverlere sunulmuştu…
Osmanlı vatandaşı Makedonyalı Milton Manaki, Padişah (Sultan) ve Halife 5. Mehmet Reşat’ın Haziran 1911’deki Manastır (Bitola), Selanik ve Kosova ziyaretlerini filme çekmiştir. Bu ziyarette Padişah (Sultan) ve Halife 5. Mehmet Reşat, Padişah 1. Murad’ın (1326-1389) Kosova Savaşı (28 Haziran 1389’da) sırasında öldürüldüğü ve iç organlarının toprağa verildiği türbeyi ziyaret etmiş; burada yaklaşık yüz bin kişinin katılımıyla bir Cuma namazı kılınmıştır…
“Çanakkale Muharebeleri” (1916) ve “Zafer Yollarında” (1922) adlı belgesellere de imza atan yedek subay Fuat Uzkınay (1888-1956) “Ayastefanos’taki Rus Anıtı”nın yıkılışını filme çekmiştir…Fuat Uzkınay, Fransız Pathe Şirketi’nin temsilcisi olarak Türkiye’ye gelen Romanya uyruklu Polonya Yahudisi Sigmund Weinberg’in 1916’da çekimine başladığı ve yarım bıraktığı “Himmet Ağa’nın İzdivacı” adlı güldürüyü 1918’de tamamlamıştır…Fuat Uzkınay’ın savaş yıllarında çekmeye başladığı “İzmir’in Zaferi / İstiklal” ve Alman İmparatoru 2. Wilhelm’in Ekim 1917’deki İstanbul ziyaretini konu alan bir belgeseli de bulunmaktadır…
Rus mimar Bozarov’un imzasını taşıyan ve savaşta ölen beş bin kadar Rus askerin kemiğinin bir araya getirilerek toprağa verildiği yerdeki Rus Anıtı’nın 1894’te açıldığı da, yapımına 1895’te başlandığı da iddia edilmektedir…Anıt, Osmanlı’nın büyük bir yenilgiye uğradığı, Rus ordularının İstanbul Yeşilköy’e kadar girdiği 1877-1878 Rus-Osmanlı Savaşı’nda ölen yüz bin kadar Rus askerin anısına dikilmiştir…
Aziz Stefan / San Stefano / Yeşilköy (Ayastefanos) o dönemde Rumların çoğunlukta olduğu bir balıkçı köyüydü…Rus anıtıysa Yeşilköy yakınındaki üzüm bağlarıyla ve hayvancılıkla geçinen Rum köyü Galitaria’daydı (Florya-Şenlikköy)…
|
